Commerciële ondersteuning
Fractional Head of Sales of consultant?
Een fractional Head of Sales is logisch wanneer er al een commerciële functie of team is en iemand daar tijdelijk verantwoordelijkheid voor moet nemen. Een GTM- of commercieel consultant is logischer wanneer er eerst een specifiek commercieel probleem opgelost moet worden.
Een fractional leader is eigenaar van een doorlopende commerciële functie. Een consultant lost een afgebakend commercieel probleem op.
Het verschil zit dus niet alleen in senioriteit. Het verschil zit in ownership. Welke ondersteuning past, hangt daarom af van wat er ontbreekt: leiderschap, executie of commerciële fundamenten.
Geschreven door Merel Roest, oprichter en GTM-consultant bij Blackbird GTM.
Je hebt misschien geen Head of Sales nodig
Commercieel leiderschap aannemen is vaak de eerste reflex als omzet onvoorspelbaar voelt. Soms is dat terecht. Maar vaak stelt het een andere vraag uit: Weet het bedrijf hoe het verkoopt, en kan iemand anders dat herhalen?
Een Head of Sales kan een bestaande salesmotion aansturen. Die persoon kan niet zomaar een herhaalbare motion aansturen als die nog niet is gedefinieerd. Zijn ICP, kwalificatie en salesproces nog open vragen, dan doet een ervaren salesleider de eerste maanden waarschijnlijk alsnog veel consultingwerk. Alleen tegen leiderschapstarief en met een team dat ondertussen wacht op richting.
Daarom is de eerste vraag niet:
“Hebben we een Head of Sales nodig?”
Maar:
“Hebben we een leiderschapsgat of een fundamentgat?”
Leiderschap stuurt een motion aan. Het verzint er niet één terwijl het hem draait.
Wanneer past een fractional Head of Sales?
Een fractional Head of Sales past meestal wanneer de commerciële functie al bestaat, maar het leiderschap ontbreekt.
Er is al een sales team
Er zijn meerdere mensen die verkopen en een target dragen. Hun week heeft richting, prioriteiten en iemand nodig die verantwoordelijk is voor de commerciële uitkomst.
Sales leadership ontbreekt
De rol bestaat op papier of in de praktijk, maar niemand vult hem. Vaak ligt sales leadership formeel bij de founder, zonder dat die nog voldoende tijd heeft om het team structureel te leiden.
Forecasting en coaching zijn onvoldoende
Deals worden besproken wanneer ze schuiven, niet voordat ze schuiven. Niemand inspecteert de pipeline structureel, coacht op deals of gesprekken en houdt de forecast tegen bewijs.
Hiring en teamontwikkeling moeten worden opgepakt
Onboarding, ramp-up, performance management en de volgende hires hebben iemand nodig die daar meerdere kwartalen eigenaar van is. Dat is geen project. Het is een functie.
Iemand moet tijdelijk commerciële verantwoordelijkheid nemen
Een salesleider is vertrokken, een vaste hire duurt nog maanden of het bedrijf zit tussen twee commerciële fases. De commerciële functie moet ondertussen blijven draaien.
Voordat je leiderschap boven een team zet, check of de salesmotion klaar is om door iemand anders herhaald te worden.
Voordat je leiderschap boven een team zet, check of je salesmotion klaar is om door iemand anders herhaald te worden.
Wanneer past een GTM- of commercieel consultant?
Een consultant past meestal wanneer de vraag niet is: “Wie gaat sales leiden?” maar: “Wat moet sales eigenlijk zijn?”
Je ICP is onvoldoende scherp
Er worden deals gesloten, maar je kunt niet goed uitleggen in welke bedrijven en situaties je wint. Daardoor spreidt commerciële inspanning zich uit in plaats van dat die optelt.
Is dat de open vraag, begin dan bij de ICP-stresstest.
Je salesmotion is niet duidelijk
Hoe een deal echt gewonnen wordt, wie erbij betrokken is en wat op verschillende momenten nodig is, zit nog in hoofden. Er is geen duidelijke motion die iemand anders kan volgen.
Je messaging werkt niet
Gesprekken komen op gang, maar converteren onvoldoende. Niet omdat sales harder moet bellen, maar omdat het probleem dat je beschrijft niet het probleem is dat de koper intern probeert op te lossen.
Je salesproces staat niet
Salesfases beschrijven interne activiteiten in plaats van voortgang bij de koper. Daardoor zie je pas aan het einde van het kwartaal waar deals werkelijk weglekken.
Dat zie je meestal terug in waar deals vastlopen of stil verdwijnen.
Founder-led sales moet worden vertaald naar een repeatable motion
De founder sluit nog steeds de belangrijke deals. Wat die persoon weet over klanten, kwalificatie, messaging en dealprogressie moet expliciet worden voordat iemand anders het kan overnemen.
Founder-led sales is een probleem zodra de founder niet alleen de verkoper is, maar ook het salesproces zelf.
Welke situatie herken je?
- “We hebben vijf sales reps, maar geen salesleider.”
- Fractional Head of Sales. De commerciële functie bestaat. Er ontbreekt iemand die er eigenaar van is.
- “We hebben tractie, maar weten niet wie we echt moeten targeten.”
- GTM-consultant. Dit is een fundamentvraag, geen leiderschapsvraag.
- “De founder sluit nog elke belangrijke deal.”
- Kan beide zijn. Is de salesmotion duidelijk en ontbreekt vooral capaciteit en leiderschap? Dan past fractional leadership. Kan niemand uitleggen hoe goede deals ontstaan en worden gewonnen? Dan moet eerst de commerciële motion worden uitgewerkt.
- “We hebben iemand nodig die het salesproces fixt.”
- Waarschijnlijk eerst een consultant. Zodra er een proces en motion staan die het waard zijn om aan te sturen, kan fractional leiderschap logisch worden.
Concrete situaties beslissen dit sneller dan functietitels.
Wanneer heb je beide nodig?
De grens is niet altijd zwart-wit.
In de praktijk start het werk soms als consulting. Eerst worden bijvoorbeeld ICP, kwalificatie, salesproces en pipeline aangepakt. Zodra er een duidelijke motion en een team staan, wordt de rol meer fractional.
Het omgekeerde gebeurt ook.
Een fractional leader neemt de commerciële functie over en ontdekt vervolgens een specifiek fundamentprobleem dat als project opgelost moet worden.
Dat hoeft niet door dezelfde persoon of in dezelfde vorm te worden opgelost.
Wat telt is de volgorde.
Eigenaarschap van een functie die je nog niet hebt gedefinieerd is duur.
Maar het omgekeerde is ook waar:
Een goed gedefinieerde commerciële motion zonder iemand die hem draait, verwatert.
Fractional leadership is doorlopend ownership. Consulting is een afgebakend probleem, project of interventie.
Zo werkt Blackbird GTM
Blackbird GTM werkt aan commerciële fundamenten en executie: ICP, messaging, kwalificatie, salesproces, pipeline en de overgang van founder-led sales naar een repeatable motion.
Meestal werken we met B2B SaaS-bedrijven die tractie hebben, maar nog geen voorspelbare commerciële motor.
Heb je al een draaiend sales team en vooral iemand nodig die week in week uit leidt, coacht, forecast en teamontwikkeling aanstuurt? Dan past een fractional Head of Sales of interim salesmanager waarschijnlijk beter. En dan zeg ik dat ook.
Blackbird GTM is niet het antwoord op elke commerciële vraag.
Fractional Head of Sales versus commercieel consultant
Het verschil zit niet in senioriteit. Beide kunnen zeer senior zijn. Het verschil zit in de opdracht en het ownership.
Fractional Head of Sales
- Primaire rol: leidt de commerciële functie
- Ownership: eigenaar van de functie en resultaten
- Tijdshorizon: meerdere kwartalen
- Teamleiderschap: ja
- Forecasting: eigenaar van de forecast
- Coaching: wekelijks, in deals en gesprekken
- Hiring: eigenaar van werving en ramp-up
- Strategie: stuurt binnen bestaande richting
- Proces: onderhoudt en handhaaft
- Executie: voornamelijk via het team
- Typische situatie: team aanwezig, leiderschap ontbreekt
GTM- / commercieel consultant
- Primaire rol: lost een afgebakend commercieel probleem op
- Ownership: eigenaar van de uitkomst binnen de afgesproken scope
- Tijdshorizon: afgebakend project of interventie
- Teamleiderschap: nee, werkt naast founder en team
- Forecasting: bouwt de basis waarop forecast kan rusten
- Coaching: op methode, proces en dealdenken
- Hiring: bepaalt readiness, profiel en enablement
- Strategie: definieert of scherpt commerciële richting aan
- Proces: ontwerpt en test
- Executie: hands-on naast founder en team
- Typische situatie: commercieel fundament ontbreekt
Dezelfde senioriteit betekent dus niet dezelfde opdracht. De ene neemt verantwoordelijkheid voor de functie. De andere voor het oplossen van een probleem.
Beantwoord dit voordat je gaat zoeken
Vijf vragen die een leiderschapsgat scheiden van een fundamentgat.
- 01Is er al een sales team, of verkopen er mensen zonder duidelijke commerciële functie eromheen?
- 02Zit het probleem vooral in leiderschap en ownership, of in commerciële richting?
- 03Ontbreekt er eerst een commercieel fundament: ICP, messaging, kwalificatie, salesmotion of proces?
- 04Moet iemand een functie runnen, of een probleem oplossen?
- 05Is het probleem tijdelijk of structureel?
Zou een nieuwe leider eerst ICP, kwalificatie en salesproces moeten definiëren voordat die persoon überhaupt kan beginnen met leiden? Dan heb je waarschijnlijk een fundamentgat. Leiderschap lost dat niet op.
The Commercial Support Decision Check
Vijf vragen. De eerste die een duidelijk antwoord geeft, vertelt je meestal waar het probleem zit.
- 01Is er al een sales team?
- 02Ontbreekt er iemand die eigenaar is van de commerciële functie?
- 03Ontbreekt er eerst een commercieel fundament? Denk aan ICP, messaging, kwalificatie, salesmotion of salesproces.
- 04Moet iemand een functie runnen of een probleem oplossen?
- 05Is het probleem tijdelijk of structureel?
Zo kijkt Blackbird GTM ernaar
Commercieel leiderschap wordt vaak ingehuurd om een lastigere vraag te vermijden: Weet het bedrijf hoe het verkoopt?
Beantwoord die vraag eerst.
Als de commerciële motion helder is en het probleem vooral ownership en leiderschap is, past fractional leadership.
Als de commerciële fundamenten nog niet staan, past consulting.
En soms is de juiste volgorde: eerst de motion definiëren, daarna iemand eigenaar maken van de functie.
Dan wordt de keuze tussen fractional Head of Sales en consultant geen discussie over functietitels, maar een logische volgende stap.
Over de auteur
Merel Roest
Oprichter en GTM-consultant, Blackbird GTM
Merel Roest leidde B2B SaaS-sales als Head of Sales, bouwde en beheerde een directe salespipeline van €1,7M, liet ARR met 40% groeien en verlengde de gemiddelde contractduur met 66%. Ze werkt met founders en commerciële leiders aan ICP, messaging, salesprocessen, kwalificatie, salesorganisatie en de overgang naar een schaalbare commerciële motion.
Waar je hierna kijkt
- Wil je een team bouwen? Check eerst of je klaar bent voor je eerste saleshire.
- Is de founder nog de commerciële motor? Kijk wanneer founder-led sales founder dependency wordt.
- Lopen deals vast of verdwijnen ze? Onderzoek lekken in je salesproces.
- Zit de pijn in forecasting? Begin bij waarom je pipeline niet voorspelbaar is.
- Is targeting onduidelijk? Doe de ICP-stresstest.
Weet je niet welk type commerciële ondersteuning je nodig hebt?
Blackbird GTM helpt je eerst bepalen wat er daadwerkelijk ontbreekt: commerciële foundations, executie of leadership.